Galeria Faras Audiodeskrypcje Muzeum online Muzeum Narodowe w Warszawie

March 17, 2026

Dzięki multimediom, dla których przeznaczona została specjalna przestrzeń, zwiedzający – także z dysfunkcjami wzroku i słuchu – zapoznają się z dziejami Nubii chrześcijańskiej, architekturą, malowidłami katedry, a także z ich ciekawą ikonografią. Do zbiorów muzealnych trafiły one dzięki polskim archeologom uczestniczącym w latach 60-tych ubiegłego wieku w objętej patronatem UNESCO wielkiej międzynarodowej akcji ratowania pozostałości dawnych kultur Doliny Nilu. W filmie przedstawiona jest architektura kościoła i malowidła ścienne, które powstały w okresie od VIII do XII wieku. Przestrzenny obraz katedry w technice stereoskopowej 3D pozwala wejść do wnętrza świątyni, która pół wieku temu została zalana wodami Nilu.

Przestrzeni sali, która mieści główną ekspozycję malowideł ściennych nadano więc hierarchiczny i kierunkowy charakter. Jedna część trafiła do Muzeum Narodowego w Chartumie, a druga do Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie powstała piękna Galeria Faras – podkreślała archeolożka i historyczka sztuki. Te malowidła  podzielono mniej więcej na pół. Wtedy zespół pod kierownictwem prof. Kazimierza Michałowskiego wziął udział w międzynarodowej akcji ratowania zabytków z terenów, które czekało zalanie spowodowane budową Wielkiej Tamy w Asuanie.

Skarby sztuki starożytnej

Miejscowość Faras położona w dzisiejszym północnym Sudanie jest znana archeologom i historykom sztuki na całym świecie. O 3-letniej kampanii nubijskiej, walce z czasem i trudnościach, jakie napotkali w Sudanie polscy specjaliści, dowiesz się słuchając nagrania audycji. Uczestniczyli oni w międzynarodowej akcji ratowania zabytków Nubii, które miały zostać zalane wodami sztucznego jeziora. Po gruntownej przebudowie, 18 października faras3d w Muzeum Narodowym w Warszawie została otwarta nowa Galeria Faras. Światowa prasa odkrycie polskich badaczy okrzyknęła "cudem w Faras". Muzeum Narodowe w Warszawie otworzyło nową Galerię Faras, prezentującą jedne z najważniejszych skarbów kultury znajdujących się w Polsce.

Wycieczka do katedry

Rekonstrukcję uzupełniają pokazy filmów archeologicznych i archiwalnych fotografii wykonanych podczas prac polskich naukowców na terenie Faras. Autorem projektu Faras 3D jest Władysław Jurkow – reżyser filmowy, dziennikarz, twórca filmów dokumentalnych i kurator wystaw sztuki współczesnej. Ma ona również na celu przypomnienie postaci i osiągnięć profesora Kazimierza Michałowskiego, kierownika prac archeologicznych w Faras i patrona galerii. Jest to prezentowana w ramach ekspozycji cyfrowa rekonstrukcja wnętrza katedry w technologii stereoskopowej 3D. Całość dopełniają nagrania oryginalnych koptyjskich śpiewów liturgicznych, które są odtwarzane w tej części galerii. Posadzka galerii wyłożona jest tym samym gatunkiem kamienia, który ułożony był w hallu głównym i na schodach reprezentacyjnych Muzeum Narodowego w Warszawie 80 lat temu.

• Oprócz katedry w Faras odkopano także stary klasztor, pałac biskupów, ruiny pałacu królewskiego, domy mieszkalne i pomieszczenia gospodarcze.
• Oprócz malowideł, w Faras odnaleziono także elementy rzeźbiarskiej dekoracji architektonicznej, około 200 inskrypcji w językach greckim, koptyjskim i nubijskim, a także stele nagrobne i sprzęty liturgiczne.
• Polscy naukowcy zajmują się tymi średniowiecznymi malowidłami od lat 60.
• Dzięki multimediom, dla których przeznaczona została specjalna przestrzeń, zwiedzający mogą zapoznać się z dziejami Nubii chrześcijańskiej, architekturą, malowidłami katedry, a także z ich ciekawą ikonografią.
• Malowidła, odkryte przez polskich archeologów, trafiły tylko do Sudańskiego Muzeum Narodowego w Chartumie i do warszawskiego Muzeum Narodowego.

Astonishing Nubian Art at the Faras Gallery in Warsaw

Realizacja zadania została powierzona Laboratorium Badawczemu przy Galerii Sztuki Starożytnej w Muzeum Narodowym, którym kierowała dr Hanna Jędrzejewska. W których restauracji uczestniczyli również polscy konserwatorzy z Muzeum Narodowego w Warszawie umieszczono w Muzeum Narodowym w Chartumie, gdzie stworzyły bliźniaczą galerię sztuki chrześcijańskiej z Sudanu. Trzeba zaznaczyć, że pierwszeństwo w wyborze malowideł miał jednak Sudan, na terenie którego prowadzono akcję ratunkową. W wyniku tych działań sześćdziesiąt siedem malowideł trafiło do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, stając się jedną z najważniejszych grup eksponatów tworzących Galerię Faras im. Konserwacja i restauracja malowideł ściennych z Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie była jedną z najważniejszych i najbardziej nowatorskich współczesnych akcji konserwatorskich, przeprowadzoną na niespotykaną wcześniej skalę.

Drugie z malowideł, które w Faras sąsiadowało z tym pierwszym, przedstawia postać siedzącą na tronie, która wyciąga przed siebie ręce. „Początkowo badacze określali te malowidła jako przedstawienia apostołów. „Część malowideł Katedry w Faras, około jednej trzeciej, zachowana była w tak złym stanie, że nie mogły być zdjęte ze ścian. Aby przebadać tereny zagrożone zalaniem wodami Nilu, w organizowanej pod egidą UNESCO akcji ratowania zabytków wzięli udział naukowcy z dwudziestu sześciu krajów. Pod koniec tego wieku wszystkie trzy były już chrześcijańskie. Malowidła, odkryte przez polskich archeologów, trafiły tylko do Sudańskiego Muzeum Narodowego w Chartumie i do warszawskiego Muzeum Narodowego.

W górnej części przedstawienia znajdował się Maiestas Domini, natomiast do X wieku, w dolnym rejestrze przedstawiano Matkę Bożą, czasem z apostołami, jak na zachowanym malowidle z katedry z Faras. Ikonografia sanktuariów została wyrażona dwustrefowym systemie malowideł umieszczonych w absydzie. Wystawą dzieł jednego z najwybitniejszych malarzy polskich drugiej połowy XIX wieku Muzeum Narodowe w Warszawie powraca do tradycji prezentacji twórczości artystów ze środowiska warszawskiego. Muzeum Narodowe w Warszawie, faras3d.pl

Zwrócić pamiątkę z II wojny światowej rodzinie posiadacza… poszukiwania rodziny właściciela

Galeria Faras jest jedyną w Europie ekspozycją zabytków kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego. "Prezentowana w ramach ekspozycji cyfrowa rekonstrukcja wnętrza katedry w technologii stereoskopowej 3D pozwoli nam po raz pierwszy od ponad tysiąca lat wejść do nubijskiej świątyni. Dzięki nowoczesnej animacji i grafice komputerowej zobaczymy prezbiterium, nawy, kaplice i przedsionek w sposób pozwalający zrozumieć pierwotne rozmieszczenie malowideł, którymi na przestrzeni wieków pokrywano ściany kościoła. Film pokaże nie tylko dzieła, które znalazły się w Muzeum Narodowym w Warszawie, ale również te, które trafiły do Sudańskiego Muzeum Narodowego w Chartumie". Galeria Faras jest jedyną w Europie i wyjątkową w skali światowej ekspozycją zabytków kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego. „Galeria Faras jest jedyną w Europie i wyjątkową w skali światowej ekspozycją zabytków kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego. O pomysłowości polskich badaczy, dzięki której malowidła z Faras mogły zostać bezpiecznie przetransportowane do Polski.

Postać Chrystusa nauczającego w świątyni

W przestrzeni dla multimediów wspominana jest również postać profesora Kazimierza Michałowskiego, wybitnego polskiego archeologa, odkrywcy katedry i patrona galerii. Katedra powstała na fundamentach starszego kościoła, zbudowanego na planie bazyliki w początkach VII wieku. We wschodnim trakcie galerii wyznaczona została specjalna przestrzeń dla multimediów. Do dziś zbiór Muzeum Narodowego w Warszawie stanowi największy i najcenniejszy zespół zabytków pozyskany do polskich zbiorów muzealnych, który pochodzi z wykopalisk archeologicznych prowadzonych za granicą kraju.